Czym jest UX design?

Opublikowane przez Michał Skup w dniu

strona tytułowa artykułu na temat tego, czym jest UX design

Wpis, bez którego żadna strona na temat UX nie mogłaby się obyć 🙂 Dzisiaj dowiesz się:

Zaczynamy!

wireframes - jeden ze sposobów w jaki UX designer rozwiązuje problemy.
Przykład prostego szkicu strony www, wykorzystywanego przez UX designera.

UX design – co to takiego?

Bardzo ciężko powiedzieć kiedy dokładnie termin UX design pojawił się po raz pierwszy. Najprawdopodobniej miało to miejsce na początku lat 90 kiedy Donald Norman dołączył do Apple.

UX design (UX) – projektowanie doświadczeń użytkowników – jest procesem, którego głównym celem jest zaadresowanie problemów oraz oczekiwań użytkowników produktu. UX designer odpowiada za to jakie emocje produkt wzbudza w użytkowniku oraz za to czy produkt pomaga rozwiązać problem.

Wyobraź sobie taką sytuację – Andrzej, twój bliski przyjaciel, założył sklep internetowy z ubraniami. Bardzo zależy mu na tym, by sklep był przyjazny dla klienta więc prosi Cię o pomoc. Twoim zadaniem, jako UX designera, będzie upewnienie się, żeby klienci Andrzeja czuli się podczas zakupów bezpiecznie i pewnie.

Możesz tego dokonać, na przykład, oferując wysokiej jakości zdjęcia ubrań tak by było widać wszystkie, nawet najdrobniejsze detale. Możesz umieścić w widocznym miejscu informacje o tym, w jaki sposób produkt można zwrócić. Możesz poprosić swojego przyjaciela o przygotowanie porad dla kupujących – kiedy dane ubranie się sprawdzi najlepiej a kiedy powinno się go unikać (gruba bluza na grillowanie w upale to średni pomysł 😉 ).

UX vs UI – czym się różnią?

Błędne przedstawienie różnic między UX a UI. (autor grafiki: Yannis Abelas)

Czym różni się UX design (User Experience design) od UI design (User Interface design)? Pytanie te często sprawia problemy. Ładne rzeczy przecież sprawiają, że czujemy się z nimi lepiej – wpływają więc na nasze doświadczenie.

Coś w tym jest – faktycznie, dobry UI wpływa na to, jak produkt jest postrzegany. Projektant interfejsu odpowiada za to, jak produkt wygląda. Czytasz ten tekst i myślisz sobie „wow! Jaka fajna, czytelna czcionka!”? Powinieneś za to podziękować UI designerowi.

UX designer odpowiada za to, jakie emocje produkt wywołuje. UX design odpowiada, między innymi, za to gdzie informacje są umieszczone na stronie oraz za to jak produkt działa. Czytasz ten tekst i myślisz sobie „Wow! Jak fajnie, że ten tekst podzielono na krótkie akapity zamiast ściany tekstu!”? To UX design – zadbanie o to by przedstawiony materiał był czytelny.

Na początku tej sekcji pojawiła się grafika z dwoma butelkami keczupu. Jedną szklaną, opisaną jako UI oraz drugą plastikową, opisaną jako UX. Ludzie często tak wyobrażają sobie różnicę między UX a UI.

Jest to błędne wyobrażenie, które pewnie zaczynasz już rozumieć.

Problem polega na tym, że obydwie te butelki prezentują UI oraz UX design. Obydwie butelki mają określony wygląd i styl. Obydwie butelki działają w konkretny sposób i wpływają na użytkownika. Czy jedna działa lepiej od drugiej? Tylko klient może odpowiedzieć na to pytanie

Spójrzmy więc na butelkę keczupu raz jeszcze i zobaczmy gdzie możemy mówić o UI a gdzie o UX.

Butelka keczupu zawiera elementy UI oraz UX.

Butelka posiada etykietę. Użyto na niej konkretnych kolorów i symboli oraz fontów. Zakrętka jest biała podczas gdy sama butelka wykonana jest ze szkła i jest przezroczysta. Te elementy można uznać za interfejs – UI.

Butelka jest przezroczysta dzięki czemu pozwala zajrzeć do środka. Wybrano biały, metalowy kapsel do zamykania dzięki czemu można butelkę w łatwy sposób zamknąć lub otworzyć. Kapsel może być wklęsły lub wypukły dzięki czemu sygnalizuje, czy butelka została już otworzona. Butelka pozwala nie tylko na to by zajrzeć do środka i ocenić ile keczupu zostało ale pozwala również na to by w łatwy sposób nałożyć keczup na talerz. Wszystkie te elementy to UX płynący z użycia produktu.

Faktem jest, że plastikowa butelka keczupu może mieć nieco lepszy UX od jej szklanego odpowiednika. Dlaczego? Plastikowa butelka pozwala lepiej kontrolować ile keczupu nakładamy 🙂 Jednak wciąż mówimy o UX w obydwu przypadkach, nie o różnicy między UI a UX.

Osobiście jestem zdania, że każda praca związana z UI podpada również pod UX. Jednak nie wszystkie zadania związane z UX designem są związane z UI. Projektowanie doświadczeń użytkowników jest więc zadaniem nadrzędnym w stosunku do projektowania interfejsów produktu.

Projektowanie doświadczeń użytkownika – w czym można się specjalizować?

Jak już się domyślasz – UX to złożony temat. Wymaga szerokiego zakresu wiedzy – od psychologii po projektowanie graficzne czy copywriting.

Oznacza to, że masz bardzo szerokie pole wyboru kariery i tego czym chcesz się zajmować. W mojej opinii osoby zajmujące się UX możemy podzielić na trzy grupy:

  • Generaliści – osoby mające dobrą wiedzę z różnych dziedzin projektowania doświadczeń. Potrafią prowadzić badania, projektować nowe rozwiązania oraz je testować. Najczęściej zatrudniani są przez niewielkie bądź średnie firmy, tam gdzie budżet jest ograniczony.
  • Specjaliści – osoby wyspecjalizowane w jednej dziedzinie. Mogą być, na przykład, ekspertami od badań użytkowników lub projektowania architektury informacji. Zatrudniani zazwyczaj w większych zespołach, gdy firma może sobie pozwolić na to by różne role były wykonywane przez różnych specjalistów.
  • T-shaped UX designerzy – osoby będące połączeniem dwóch powyższych profili. Mają ogólną wiedzę na temat różnych dziedzin projektowania oraz specjalizują się w jednej z nich.

Jeżeli o mnie chodzi – uważam, że należę do ostatniej grupy. Posiadam wiedzę i doświadczenie z zakresu projektowania makiet, interakcji czy architektury informacji ale ostatnie kilka lat spędziłem głównie na badaniach oraz prowadzeniu eksperymentów takich jak np. testy A/B.

Różnimy się między sobą swoimi predyspozycjami. Niektórzy lubią kreatywne zadania podczas gdy jeszcze inni lubią analizować fakty i na ich podstawie wyciągać wnioski.

Dobra wiadomość! Każda z tych osób znajdzie coś dla siebie podczas pracy nad poprawą jakości produktów cyfrowych.

Kim możesz zostać?

01. Badacz UX

Badacz jest specjalistą od badań jakościowych oraz ilościowych dotyczących użytkowników danego produktu. Produkt powinien być tworzony z myślą o użytkowniku końcowym nie o interesariuszach w organizacji. Osoba pracująca na tym stanowisku odpowiedzialna jest za zebranie i przedstawienie wniosków będących fundamentem procesu projektowania.

Dzięki temu zespół zyskuje możliwość podejmowania decyzji projektowych w oparciu o dane i fakty a nie w oparciu o gust interesariuszy czy projektantów graficznych.

Metodologie z jakich korzysta się podczas badań to przede wszystkim:

  • Wywiady z użytkownikami
  • Ankiety
  • Grupy focusowe
  • Obserwacje zachowań
  • Testy AB

Badacz UX odpowiedzialny jest przede wszystkim za:

  • Planowanie i implementację metod oraz strategii badań użytkowników
  • Zebranie i podsumowanie wniosków oraz ich prezentację reszcie zespołu
  • Prowadzenie badań ilościowych i jakościowych
  • Prowadzenie badań konkurencji
  • Zadawanie pytań i bycie tym ciekawskim członkiem zespołu, który pyta „ale właściwie to dlaczego tak się zachowują?”

02. UX Designer

Najpopularniejsza rola – a na pewno najbardziej znana. Od UX Designera oczekuje się umiejętności projektowania i planowania wyglądu produktów, prowadzenia badań, przygotowywania person, przygotowywania makiet i prototypów, prowadzenie testów użyteczności etc.

Zakres prac oraz materiały, które powinny zostać przekazane po zakończeniu prac są zazwyczaj definiowane na początku projektu.

Rola ta najczęściej jest łączona z rolą UI designera i nosi nazwę UI/UX designera.

Odpowiedzialności:

  • Współpraca i komunikacja z developerami oraz przedstawicielami biznesu podczas prac projektowych
  • Prowadzenie badań użyteczności
  • Prowadzenie badań zachowań użytkowników w celu lepszego zrozumienia motywacji stojących za zachowaniem użytkownika
  • Tworzenie person na podstawie pozyskanych danych i wywiadów z użytkownikami
  • Tworzenie makiet, prototypów oraz (czasem) interfejsów graficznych
  • Kreatywne rozwiązywanie problemów związanych z zachowaniem użytkowników
  • Projektowanie przepływu zadań oraz architektury informacji

03. Architekt informacji

Głównym zadaniem architekta jest przygotowanie architektury produktu, dzięki której użytkownik będzie mógł zakończyć złożone zadania w minimalnym czasie.

Odpowiedzialnością architekta informacji jest przełożenie wyników badań, ankiet oraz obserwacji na mapy stron, prototypy, ścieżki użytkownika etc.

Głównie odpowiedzialności architekta informacji:

  • Prowadzenie badań oraz analiz zachowania użytkowników
  • Projektowanie makiet oraz prototypów rozwiązań
  • Projektowanie architektury informacji
  • Znajdywanie rozwiązań dla problemów związanych z użytecznością (np. znalezienie najlepszej metody na wyświetlenie listy wyników wewnętrznej wyszukiwarki)

Oprócz tego istnieją też inne role, takie jak: Interaction designer, UX/UI developer, UX writer czy Motion Designer. Celowo o nich nie wspominam, gdyż są to stanowiska stosunkowo rzadko spotykane na naszym rynku.

Jak zacząć pracę w branży UX? Czego się uczyć?

Praca w branży UX wymaga wielu umiejętności, wszystko zależy od tego w jakiej specjalizacji chcesz pracować. Jednak, biorąc pod uwagę Polski rynek oraz specyfikę tej pracy istnieje kilka elementów wspólnych.

Oto one:

  1. Analiza danych
  2. Psychologia i ekonomia behawioralna
  3. Projektowanie graficzne
  4. Komunikacja
  5. Agile

Wszystkie powyższe punkty opiszę szerzej w przyszłości. Na chwilę obecną musisz wiedzieć, że w pracy UX designera projektowanie interfejsu i tego jak wygląda oraz działa aplikacja odbywa się na samym końcu.

Przed dojściem do tego etapu musisz wiedzieć czego oczekują Twoi użytkownicy końcowi. Co ich cieszy, co im przeszkadza oraz jakie problemy możesz rozwiązać by ułatwić im życie. Stąd nacisk na analizę danych – musisz swoje decyzje i projekty opierać na tym, co widzisz na mapach cieplnych i ankietach oraz w innych narzędziach pomagających w analizie danych. Pamiętaj: nie projektujesz dla siebie.

Bardzo ważna jest również wiedza na temat tego jak myślimy i podejmujemy decyzje. Znajomość psychologii oraz mechanizmów stojących za podejmowaniem decyzji jest kluczowa.

Z mojej strony mogę również zalecić by nie brać wszystkiego za pewnik. Bardzo wielu początkujących UX designerów popełnia błąd i bazuje w swojej pracy na ogólnie znanej wiedzy. Przykładowo – bardzo często mówi się, że fonty szeryfowe są łatwiejsze w czytaniu gdyż „prowadzą” wzrok po tekście. Może to i prawda. Jednak czy ma to znaczenie dzisiaj? Wielu użytkowników ma ekrany wysokiej jakości i nie potrzebują takich pomocy do czytania.

Czy to znaczy, że powinniśmy rezygnować z takich fontów? Oczywiście, że nie. Znaczy to tylko tyle, że powinniśmy poznać naszych użytkowników i sprawdzić z jakich urządzeń korzystają zamiast rzucania mądrymi hasłami w stylu „używajmy fontów szeryfowych bo są łatwiejsze do czytania” 🙂

Komunikacja jest szalenie ważna. Nie tylko dlatego, że bardzo często będziesz komunikować się z różnymi osobami – od biznesu po programistów. Równie często, może częściej, trzeba komunikować się z użytkownikiem końcowym.

Podczas prowadzenia badań UX trzeba być precyzyjnym. Musisz dobrze przedstawić swoje pytania i oczekiwania. Pytania nie mogą nakierowywać na odpowiedź lub na sposób myślenia. Przykładowo pytanie „co Ci się podoba w aplikacji” jest złe – zakładamy, że coś się podoba i odsuwa na bok negatywne skojarzenia.

Jeżeli użytkownik ma negatywne odczucia w stosunku do naszej aplikacji to takie pytanie odsunie je na drugi plan i każe mu opisać pozytywne aspekty. Nawet jeżeli te negatywne dominują.

W tym scenariuszu lepszym pytaniem byłoby „co myślisz o tej aplikacji?”

Na sam koniec – agile. Osób z wiedzą na temat UX najczęściej szuka się w branży IT oraz w agencjach marketingowych. To oznacza, że bardzo często zespoły pracują w zgodzie z manifestem agile. Najczęściej w metodologii Scrum. Z tego powodu warto byłoby poznać podstawowe zasady pracy w zespołach zwinnych. Na szczęście będąc certyfikowanym scrum masterem, mogę powiedzieć jedno – podstawową wiedzę na temat sposobów pracy w takim zespole możecie zdobyć w 20 minut czytając oficjalny przewodnik po scrum.

Podsumowanie

  • UX design to proces tworzenia produktów, które w pozytywny sposób wpływają na użytkownika
  • UX design wpływa na to jak produkt jest postrzegany oraz jakie emocje wywołuje. UI design skupia się na tym, jak produkt wygląda i działa.
  • Najpopularniejsze role jakie może wykonywać osoba z tej branży to designer, researcher lub architekt informacji.
  • Aby praca w tej branży sprawiała radość oraz przynosiła efekty należy dysponować wiedzą z zakresu psychologii, analizy danych, komunikacji, projektowania graficznego oraz metodyk zwinnych.
  • W projektowaniu doświadczeń ważna jest umiejętność zadawania pytań.
  • UX design nie jest możliwy bez kontaktu z użytkownikiem końcowym. Projektowanie na bazie własnego gustu, bez badań zachowań oraz potrzeb użytkowników, to nie UX design.

0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.